Huidproblemen bij verlies van urine en ontlasting

Huidproblemen bij verlies van urine en ontlasting

Alsof incontinentie nog niet vervelend genoeg is, hebben veel mensen met verlies van urine en/of ontlasting regelmatig last van huidproblemen. Deze huidproblemen komen vooral voor bij mensen met een oudere of kwetsbare huid, mensen die minder mobiel zijn en bedlegerige mensen.

Inhoudsopgave

Huidproblemen bij incontinentie

Verlies van urine en/of ontlasting gaat vaak gepaard met huidproblemen zoals huiduitslag, huidinfecties en wonden of zweren. Door langdurige blootstelling aan urine en ontlasting is de huid extra gevoelig voor huidproblemen. Huidproblemen bij incontinentie kunnen onder andere pijn en ernstige jeuk veroorzaken. Huidproblemen die ontstaan door incontinentie worden ook wel incontinentie geassocieerde dermatitis (IAD) genoemd. Het gebruik van het juiste incontinentiemateriaal, het op tijd vervangen van incontinentieproducten en goede hygiëne en huidverzorging helpen om huidproblemen bij incontinentie te voorkomen en te verminderen. Er kunnen ook andere huidproblemen ontstaan die niet direct verband houden met incontinentie. Denk aan smetplekken of doorligwonden. Oorzaken huidproblemen

Oorzaken huidproblemen

Urine en/of ontlasting maken de huid extra gevoelig voor huidproblemen. Door vocht en nattigheid wordt de structuur van de huid aangetast, waardoor er ruimte ontstaat voor bacteriën en schimmels om tussen de huidlagen te kruipen. Door de stof ammoniak, die in urine en ontlasting zit, is de kans op huidproblemen bij incontinentie bovendien extra groot. Oudere mensen en mensen met een kwetsbare huid lopen het grootste risico op huidproblemen bij incontinentie. Door ouderdom wordt de huid steeds dunner en verandert de zuurgraad van de huid. Daarbij vermindert ook het aantal talg- en zweetklieren. Deze veranderingen verstoren de natuurlijke barrièrefunctie van de huid. Ook bij mensen met een (erfelijke) huidaandoening zoals eczeem en psoriasis is de barrièrefunctie van de huid verstoord.

Als de barrièrefunctie is verstoord, kunnen allergenen, irriterende stoffen en bacteriën gemakkelijker de huid binnendringen

Smetplekken, doorligwonden en IAD

Incontinence-associated dermatitis (IAD) – in het Nederlands incontinentie gerelateerde dermatitis of incontinentie geassocieerde dermatitis – is een verzamelnaam voor huidaandoeningen bij incontinentie. Hoewel de huid door langdurige aanraking met urine en ontlasting extra gevoelig is voor decubitus en smetplekken, is er verschil met IAD. Doorligwonden (decubitus) komen met name voor bij mensen met een verminderde mobiliteit en bedlegerige mensen, door langdurige druk- en schuifkrachten op de huid. Smetplekken ontstaan in huidplooien zoals oksels en liezen door een combinatie van vocht, warmte en wrijving. Het is vaak lastig om het onderscheid tussen IAD, smetten en decubitus te zien.

Categorieën en fases huidaandoeningen

Huidaandoeningen zijn op te delen in verschillende categorieën of fasen, onder meer op basis van de ernst van het letsel en bepaalde symptomen. De opdeling in categorieën houdt niet noodzakelijk een verband met het natuurlijke verloop en de ontwikkeling het letsel. Er zijn wel belangrijke verschillen in hersteltijd en behandeladvies voor de verschillende categorieën van huidaandoeningen.

IAD Categorieën

1A: Aanhoudende roodheid zonder tekenen van infectie:

In categorie 1A is sprake van verschillende tinten roodheid. In tegenstelling tot bij decubitus – waarbij de roodheid niet-wegdrukbaar is – kan zowel sprake zijn van wegdrukbare als niet-wegdrugbare roodheid. Andere symptomen zijn branderigheid, jeuk en pijn

1B: Aanhoudende roodheid met tekenen van infectie:

Het verschil tussen categorie 1A en 1B is de aanwezigheid van een (schimmel)infectie. De huid vertoont een witte schilfering of satelliet letsels (pustels rondom het letsel). Het laatste kan duiden op een Candida Albicans schimmelinfectie.

2A: Ontvelling zonder tekenen van infectie:

Beschadigde en open blaasjes of blaren kunnen leiden tot verlies van de opperhuid. De ontvelling is meestal willekeurig verspreid. Van een infectie met schimmel of Candida Albicans is in categorie drie nog geen sprake.

2B: Ontvelling met tekenen van infectie:

In categorie 2B is sprake van ontvelling in combinatie met een infectie. Naast een normale schimmelinfectie en Candida Albicans infectie kan ook een infectie met Pseudomonas aeroginosa optreden. Deze herken je aan witte schilfering, pus en overmatig wondvocht.

Ons adviesteam staat voor je klaar

Vera en Miranda helpen je graag en voorzien je van advies op maat.

Decubitus categorieën

1: Niet-wegdrukbare roodheid

Decubitus categorie één gaat gepaard met niet-wegdrukbare roodheid van de huid door een beschadiging van de bloedvaten. Soms gaat het verschijnsel samen met warmte, zwelling of verharding van de huid.

2: Verlies van een deel van de huidlaag of blaar

De tweede categorie van decubitus kenmerkt zich door wonden en/of blaren. Een deel van de lederhuid is verdwenen, met een rode wond (zonder wondbeslag) als resultaat. Ook open en gescheurde blaren horen bij categorie twee decubitus.

3: Verlies van een volledige huidlaag

Bij decubitus categorie drie is de complete lederhuid verdwenen en kan er wondbeslag (een stroperige crèmekleurige of gele, min of meer ondoorzichtige laag) aanwezig zijn. De diepte is afhankelijk van het aanwezige vetweefsel op de plek van de wond. Bot, pezen en spieren zijn niet zichtbaar.

4: Verlies van een volledige weefsellaag

In de laatste categorie van decubitus is sprake van blootliggend bot, pezen of spieren. Soms kan ook afgestorven weefsel (necrose) aanwezig zijn. Ook kunnen botonstekingen ontstaan met in het ergste geval verlies van spier en/of pees als gevolg.

Preventie huidaandoeningen

Voorkomen is beter dan genezen. Dat geldt zeker ook voor huidaandoeningen zoals decubitus en incontinentie geassocieerde dermatitis. In het bijzonder bij mensen met incontinentie is goede hygiëne van groot belang, maar ook de juiste lig- en zithouding en voldoende beweging (mobilisatie) helpen huidaandoeningen te voorkomen. Daarnaast is het belangrijk om de juiste producten te gebruiken: geen zeep, maar speciale (parfumvrije) waslotions, crèmes en sprays.

Huidverzorgingsproducten oudere en kwetsbare huid

Om de oudere en kwetsbare huid te beschermen tegen huidaandoeningen bij verlies van urine en/of ontlasting is goede huidverzorging heel belangrijk. Zeep- en parfumvrije producten, vochtinbrengende crèmes en indien nodig barrièrecrème zijn onderdeel van een goede huidverzorging. Goede huidverzorging betekent overigens niet vaker baden of douchen dan normaal. Frequent en warm baden of douchen droogt de huid alleen maar uit en verwijdert de natuurlijke beschermlaag van de huid. Voor sommige mensen is zachte reiniging met kant-en-klare verzorgend wassen washandjes of speciale incontinentiewashandjes bovendien meer geschikt.

Naast het tijdig verwisselen van incontinentiemateriaal en goede huidverzorging kan het dragen van het juiste product een belangrijk verschil maken bij het voorkomen van huidproblemen.

Behandeling IAD en decubitus

Overleg altijd met een arts of wondverpleegkundige welke behandeling noodzakelijk is voor een huidaandoening. Houd goed in de gaten of er verbetering optreedt en neem Evalueer na 3, 7 en 14 dagen telkens of er verbetering optreedt en neem bij onvoldoende vooruitgang of verslechtering opnieuw contact op met de arts. Over het algemeen geldt dat de genezing langer duurt bij een (schimmel)infectie. Een schimmelinfectie moet altijd eerst worden behandeld, voordat het onderliggende letsel kan herstellen.

Incontinentiemateriaal bij huidproblemen

Mensen met incontinentie lopen een verhoogd risico op huidproblemen. Naast het tijdig verwisselen van het incontinentiemateriaal en goede huidverzorging kan het dragen van het juiste product een belangrijk verschil maken. Snelle opname van het vocht, minimale vochtterugslag en goede anti-lekrandjes voorkomen dat urine langdurig in contact komt met de huid. De producten van Abena zijn bovendien voorzien van een maximaal ademende folie, die urine tegenhoudt en tegelijkertijd een broeierig gevoel voorkomt. Hiermee wordt de kans op huidaandoeningen tot een minimum beperkt.

Tips voor het voorkomen en genezen van huidaandoeningen

  1. Eet en drink gezond. Vooral alcohol heeft een negatieve werking. Bier, wijn en andere alcoholhoudende dranken drogen de huid uit en verminderen de productie van collageen, een eiwit dat de huid steviger maakt. Zorg daarnaast voor voldoende vitamines en antioxidanten door fruit en groentes te eten.
  2. Zorg voor voldoende lichaamsbeweging. Door regelmatig van houding te wisselen en mobiliteitsoefeningen te doen kunnen decubitus (doorligwonden) en andere huidaandoeningen worden voorkomen. Eventueel kan een fysiotherapeut of ergotherapeut hierbij helpen.
  3. Deppen in plaats van wrijven. De huid droogwrijven met een handdoek is geen goed idee, voorzichtig droogdeppen houdt de huid gezond. Smeer de huid direct na het baden of douchen eventueel in met een vette zalf om uitdroging tegen te gaan. De huid hoeft hiervoor niet helemaal droog te zijn.
  4. Raadpleeg op tijd een specialist. Bij huidaandoeningen is het belangrijk om op tijd een wondverpleegkundige, arts of dermatoloog om hulp te vragen, helemaal wanneer sprake is van afgestorven weefsel of een infectie. Samen kan een behandelplan worden opgesteld om een huidaandoening te laten genezen en herhaling te voorkomen.

Huidverzorgingsproducten van Abena

Abena heeft verschillende huidverzorgingsproducten speciaal voor mensen met een kwetsbare of oudere huid. Daarnaast zijn alle huidverzorgingsproducten bijzonder geschikt voor mensen met verlies van urine en/of ontlasting, erfelijke huidaandoeningen zoals eczeem of psoriasis en allergieën. Alle producten zijn uitgebreid dermatologisch getest en een groot aantal crèmes, shampoos en sprays mag bovendien het Asthma Allergi Nordic-label dragen – de garantie dat producten géén parfum, kleurstoffen, formaldehyde, optische witmakers, hars en andere onnodige ingrediënten bevatten.

Handig!

Infographic over grip op de behandeling van een kwetsbare huid
grip op het voorkomen en behandelen van een IAD

Aanbevolen producten

Gerelateerde artikelen

verzorging van een rode huid

Verzorging van een rode huid

Lees meer
wassen van een kwetsbare huid

Het wassen van een kwetsbare huid

Lees meer
huidverzorging bij dementie

Huidverzorging bij dementie

Lees meer

Ons kenniscentrum

Bij Abena bieden we de professionele hulp bij jouw dagelijkse verzorging en bescherming. In ons kenniscentrum lees je alles over de oorzaken en oplossingen bij incontinentie, krijg je tips voor de juiste huidverzorging en lees je alles over het beschermen tegen infecties.