Welke vormen van ongewild urineverlies zijn er?

Er zijn verschillende soorten en oorzaken van incontinentie. Allereerst is er een onderscheid te maken tussen urine-incontinentie en ontlastingsincontinentie, terwijl het ook voorkomt dat mensen zowel urine als ontlasting verliezen. Dit wordt ook wel dubbele incontinentie genoemd. Urine-incontinentie is er daarnaast in verschillende vormen, die allemaal uiteenlopende oorzaken hebben.

Ongeveer 1 miljoen mensen in Nederland hebben last van incontinentie. Hoewel incontinentie vooral voorkomt bij vrouwen en oudere mensen zijn geslacht en ouderdom geen directe oorzaak van incontinentie. Vaak is ongewild urineverlies de oorzaak van onderliggende problemen van lichamelijke of cognitieve aandoeningen. Hierbij valt onder meer te denken aan een verzwakking of beschadiging van de bekkenbodemspieren of de ziekte van Parkinson. De mate van urineverlies is verschillend per persoon en varieert van enkele druppels tot de complete blaasinhoud.

urine verlies bij incontinentie
zorgverzekering incontinentie bij ouderen

Ga naar de huisarts

Nog steeds rust er een zwaar taboe op incontinentie. Mensen schamen zich voor hun klachten en durven er niet goed mee naar de huisarts te stappen. Daardoor blijven mensen vaak langer dan nodig met het probleem rondlopen, met het risico dat de klachten kunnen verergeren. Hoe eerder iemand naar de huisarts gaat, hoe groter de kans dat er iets aan gedaan kan worden. Bekkenbodemoefeningen, blaastraining en medicijnen bieden in veel gevallen een oplossing voor incontinentie of kunnen op zijn minst helpen om de klachten te verminderen. In sommige gevallen kan de huisarts doorverwijzen naar de poli urologie, waar besloten kan worden om een operatie uit te laten voeren. Tevens kan een arts of specialist een indicatie geven voor incontinentiemateriaal, waarmee mensen in aanmerking komen voor een vergoeding van de zorgverzekeraar.

De diagnose van incontinentie

De behandeling van ongewild urineverlies is afhankelijk van de oorzaak en soort incontinentie. Om vast te stellen om welke soort incontinentie het gaat en wat de oorzaak van het probleem is, begint een bezoek aan een arts altijd met een zogenaamde anamnese. De arts stelt gerichte vragen om de oorzaak van incontinentie te achterhalen zoals de mate van urineverlies, hoe vaak de klachten voorkomen en of er sprake is van andere gezondheidsproblemen of factoren die kunnen bijdragen aan het ontstaan van incontinentie zoals een recente bevalling of het gebruik van bepaalde geneesmiddelen. In veel gevallen kan op basis van de anamnese de oorzaak en soort incontinentie worden bepaald, maar soms is lichamelijk onderzoek nodig om een goede diagnose te stellen. De arts voelt hierbij (inwendig) of sprake is van problemen met de bekkenbodemspieren of een gezwel bij de blaas.

Hoe eerder iemand met incontinentie naar de huisarts gaat, hoe groter de kans dat er iets aan gedaan kan worden.

arts raadplegen incontinentie huisarts
gezonde voeding bij incontinentie darmen

Oorzaken van incontinentie bij vrouwen

Incontinentie is een veelvoorkomend probleem bij vrouwen. Vooral zwangere vrouwen, vrouwen die net bevallen zijn van een baby en vrouwen in de overgang lopen een verhoogd risico op incontinentie. Naar schatting krijgt ongeveer één op de vier vrouwen er in hun leven mee te maken. In de meeste gevallen is sprake van problemen met de bekkenbodemspieren. Door hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap en in de overgang raken de spieren verzwakt, waardoor deze minder goed in staat zijn de druk op de blaas op te vangen. Hierdoor kan ongewild urineverlies ontstaan tijdens lichamelijk inspanningen zoals springen, rennen en hoesten. Bij een zware bevalling kunnen de bekkenbodemspieren beschadigd raken of kan een verzakking optreden, wat eveneens de oorzaak kan zijn van urineverlies bij vrouwen.

Oorzaken van incontinentie bij mannen

Hoewel ook mannen last kunnen hebben van verzwakte bekkenbodemspieren leidt dit minder snel tot incontinentie dan bij vrouwen. Dit komt omdat de sluitspier van de blaas van mannen sterker is. Meestal ontstaat incontinentie bij mannen als gevolg van een vergrote prostaat. Het groeien van de prostaat is een natuurlijk proces, maar kan in sommige gevallen zorgen voor plasproblemen. Wanneer de vergrote prostaat de plasbuis dichtdrukt, wordt het steeds moeilijker om te plassen. Op den duur wordt de druk zo hoog dat dat de urine alsnog naar buiten komt. Daarnaast kunnen mannen ook na een prostaatoperatie tijdelijk last krijgen van urine-incontinentie doordat een deel van de sluitspier verwijderd wordt.

ziekte van crohn pds incontinentie
abena-producten-incontinentie-onderleggers-bambo-nature-luiers

Abena is dé specialist op het gebied van basiszorg

Zie onze online winkel voor incontinentiematerialen en huidverzorgingsproducten.

Oorzaken van incontinentie bij ouderen

Incontinentie wordt vaak gezien als een typisch probleem voor oudere mensen. Ondanks dat dit vooroordeel niet helemaal waar is, klopt het dat ongewild urineverlies vaker voorkomt bij mensen boven de zestig. De oorzaak van incontinentie bij ouderen kan zowel fysiek als cognitief zijn. Cognitieve aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, Alzheimer en andere vormen van dementie gaan vaak gepaard met incontinentie. Doordat de cognitieve vermogens bij oudere mensen verminderen, worden de signalen van de blaas naar de hersenen en terug minder goed verwerkt en bestaat de kans op ongewild urineverlies. Dit kan ook het geval zijn bij mensen met diabetes, een hernia of andere (aangeboren) afwijking waarbij een beschadiging aan de zenuwen of ruggenmerg optreedt. Overmatig gebruik van alcohol en cafeïne kan urineverlies bovendien verergeren. Dit geldt zowel voor ouderen als jongere mensen met incontinentie.

oplossing voor spijsvertering incontinentie tips
abri san incontinentie

Verschillende soorten incontinentie

De verschillende soorten incontinentie kunnen worden opgedeeld op basis van de oorzaak van de klachten. Urineverlies met verzwakte of beschadigde bekkenbodemspieren als oorzaak wordt ook wel inspanningsincontinentie of stressincontinentie genoemd, prostaatproblemen en afwijkingen aan de baarmoeder of eierstokken duiden op overloopincontinentie of aandrangincontinentie en zenuwaandoeningen kunnen zorgen voor neurogene incontinentie ofwel reflexincontinentie. In alle bovengenoemde gevallen is sprake van problemen met de werking van de blaas. Bij functionele incontinentie is dit niet het geval. Functionele incontinentie is een vorm van urineverlies waarbij de blaas normaal werkt, maar lichamelijke of psychische beperkingen zoals een handicap of oogprobleem het moeilijk maakt voor mensen om op tijd het toilet te bereiken.

Soorten incontinentie en behandelingen

Stressincontinentie of inspanningsincontinentie
Stressincontinentie is ongewild urineverlies als gevolg van verzwakte of beschadigde bekkenbodemspieren. Bij inspanning bestaat de kans op druppels of scheutjes urineverlies. Bekkenbodemoefeningen of bekkenbodemfysiotherapie kunnen de problemen verhelpen.

Meer over stressincontinentie

Zwangerschapsincontinentie
Hormonale veranderingen met een verzwakking van de bekkenbodem in combinatie met druk van de baarmoeder op de blaas kan stressincontinentie veroorzaken. Daarom wordt deze vorm van urineverlies ook wel zwangerschapsincontinentie genoemd.

Meer over zwangerschapsincontinentie

Aandrangincontinentie of urge-incontinentie
Mensen met aandrangincontinentie of urge-incontinentie hebben moeite om hun plas op te houden. Vaak is dit het gevolg van een verstoord plaspatroon of van zenuwaandoeningen zoals Multiple Sclerose (MS). In het eerste geval kan blaastraining een oplossing bieden, in het laatste geval is het dragen van incontinentiemateriaal onvermijdelijk.

Meer over aandrangincontinentie

Overloopincontinentie
Overloopincontinentie of nadruppelen ontstaat doordat er urine achterblijft in de blaas of plasbuis na het plassen. Het gevolg is dat de blaas letterlijk overstroomt. Blaastraining, bekkenbodemoefeningen of medicijnen kunnen helpen overloopincontinentie te verhelpen. In sommige gevallen kan een operatie uitkomst bieden.

Meer over overloopincontinentie

Functionele incontinentie
Bij functionele incontinentie werkt de blaas naar behoren, maar zorgen andere lichamelijke of psychische beperkingen ervoor dat het moeilijk is om op tijd het toilet te bereiken. Denk hierbij aan mensen die in een rolstoel zitten of blind zijn. Door obstakels weg te nemen en regelmatig te helpen bij een toiletbezoek kan functionele incontinentie worden aangepakt.

Meer over functionele incontinentie

Reflexincontinentie of neurogene incontinentie
Reflexincontinentie ofwel neurogene incontinentie is de verzamelnaam van ongewild urineverlies veroorzaakt door problemen in het zenuwstelsel. Omdat urineverlies wordt veroorzaakt door onderliggende problemen die meestal chronisch van aard zijn, zijn mensen met reflexincontinentie aangewezen op incontinentiemateriaal.

Meer over reflexincontinentie

Fecale incontinentie of ontlastingsincontinentie
Fecale incontinentie of ontlastingsincontinentie is het ongewild verlies van ontlasting. De mate van ontlastingsincontinentie varieert van het ongewild laten van winden tot de complete ontlasting. Aanpassingen in het dieet, bekkenbodemoefeningen en medicijnen kunnen de klachten verminderen. Ook is er speciaal incontinentiemateriaal voor ontlastingsverlies.

Meer over fecale incontinentie