Urineverlies bij hoesten, sporten en springen

Stressincontinentie of inspanningsincontinentie

Stressincontinentie is de meest voorkomende vorm van ongewild urineverlies. Ongeveer 1 op de 5 vrouwen boven de 40 jaar krijgt ermee te maken. Stressincontinentie treedt op bij lichamelijke inspanningen zoals rennen, springen en hoesten. Daarom wordt stressincontinentie ook wel inspanningsincontinentie genoemd.

Inhoud:

De naam stressincontinentie heeft niets te maken met psychische stress. Stressincontinentie komt van het Engelse woord ‘stress’, dat vertaald naar het Nederlands inspanning betekent. Daarom wordt deze vorm van ongewild urineverlies ook wel inspanningsincontinentie genoemd. Hoewel mannen ook last kunnen krijgen van stressincontinentie komt stressincontinentie vooral voor bij vrouwen. Met name tijdens en na de zwangerschap en bij vrouwen in de overgang is de kans op stressincontinentie aanwezig. Ook roken, overgewicht en sommige operaties leiden tot een verhoogd risico op stressincontinentie.

Stressincontinentie of inspanningsincontinentie

Oorzaken stressincontinentie

De oorzaak van stressincontinentie ofwel inspanningsincontinentie is een verslapping of beschadiging van de bekkenbodemspieren. Doordat de bekkenbodemspieren niet goed in staat zijn de extra druk op de blaas op te vangen die ontstaat tijdens het sporten of andere lichamelijke activiteit ontstaat stressincontinentie. In de meeste gevallen gaat het hierbij om enkele druppels of scheutjes urineverlies. Stressincontinentie is erg vervelend en kan zorgen voor onzekerheid en het vermijden van sociaal contact.

Stressincontinentie bij zwangerschap

De oorzaken van stressincontinentie zijn verschillend voor mannen en vrouwen. Verzwakte of beschadigde bekkenbodemspieren bij vrouwen zijn vaak het gevolg van hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap. De hormonale veranderingen zijn nodig om het kindje in de buik te laten ontwikkelen en het lichaam van de moeder voor te bereiden op de bevalling. Helaas zorgt het ook voor vervelende zwangerschapskwaaltjes zoals misselijkheid, stemmingswisselingen en ongewild urineverlies. Aan het einde van de zwangerschap zorgt het hormoon relaxine ervoor dat de bekkenbodemspieren verslappen. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor de bevalling van de baby. Verzwakte bekkenbodemspieren kunnen aanhouden tot enkele maanden na de zwangerschap en naast stressincontinentie ook zorgen voor een pijnlijke onderrug en andere klachten. Naast hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap kunnen de bekkenbodemspieren ook beschadigd raken bij de bevalling. Vooral bij zware bevallingen bestaat de kans op een ruptuur (inscheuring) van de bekkenbodemspieren met stressincontinentie als gevolg.

Stressincontinentie in de overgang

In de overgang verandert er veel in het vrouwenlichaam. De menstruatiecyclus wordt steeds onregelmatiger en blijft uiteindelijk zelfs helemaal weg. Deze laatste menstruatie wordt ook wel de menopauze genoemd. Een zwangerschap is vanaf dit moment niet langer mogelijk. Doordat de eierstokken stoppen met de aanmaak van het vrouwelijke hormoon oestrogeen kunnen tijdens de overgang verschillende klachten ontstaan. Één daarvan is stressincontinentie. Door de afname van oestrogeen neemt de spierkracht in de bekkenbodem af. Bij inspanning kan de druk op de blaas te groot worden. Druk die niet langer kan worden opgevangen door de bekkenbodem. Ongewild urineverlies is hiervan het gevolg.

Stressincontinentie bij mannen

Veel mensen denken onterecht dat stressincontinentie of inspanningsincontinentie alleen voorkomt bij vrouwen. Hoewel mannen uiteraard niet zwanger kunnen worden noch te maken krijgen met de overgang krijgt naar schatting ongeveer 1 op de 20 mannen te maken met stressincontinentie. Bij mannen kan stressincontinentie worden veroorzaakt door een (prostaat)operatie, overgewicht, chronisch hoesten of te hard persen bij de ontlasting. Ook kan veroudering van de bekkenbodemspieren stressincontinentie veroorzaken. Al deze oorzaken van stressincontinentie kunnen zowel gelden voor mannen als vrouwen.

Stressincontinentie kan het gevolg zijn van lichamelijke inspanningen zoals sporten, hoesten en lachen

Symptomen stressincontinentie

Stressincontinentie ontstaat bij plotselinge druk op de blaas tijdens lichamelijke inspanningen. Vaak ontstaan de eerste klachten tijdens het hardlopen, trampoline springen of een flinke hoest- of lachbui. Het is mogelijk dat ongewild urineverlies slechts af en toe gebeurt, maar het kan ook meerdere keren per dag voorkomen. Daarnaast kan stressincontinentie zowel tijdelijk als permanent zijn. Gelukkig is er in de meeste gevallen iets aan te doen.

Oplossingen stressincontinentie

Na een zwangerschap herstellen de bekkenbodemspieren vaak vanzelf weer. Hiermee verdwijnt na enige tijd ook de incontinentie. Door bekkenbodemoefeningen te doen kan het herstelproces eventueel worden versneld. Ook wanneer de klachten langer aanhouden of permanent van aard zijn, kan het trainen van de bekkenbodemspieren zorgen voor minder klachten. Naast bekkenbodemoefeningen kan een arts bovendien verschillende medicijnen of een operatie voorschrijven om stressincontinentie te verminderen of in zijn geheel te verhelpen.

Behandelingen stressincontinentie

  • Als bekkenbodemoefeningen en bekkenbodemfysiotherapie alleen niet werken, is het mogelijk bij vrouwen een incontinentietampon te plaatsen ter ondersteuning van de plasbuis.
  • Een andere mogelijkheid is Sacrale Neuro Stimulatie (SNS). Via een klein apparaatje wordt een elektronische prikkel afgegeven aan de zenuwen in het onderste deel van de wervelkolom die een belangrijke rol spelen in het ophouden van urine.
  • Afhankelijk van de oorzaak van stressincontinentie kan ook voor een behandeling met medicijnen worden gekozen. Er zijn verschillende soorten medicijnen die kunnen helpen.
  • Bij zowel mannen als vrouwen kan een bandje onder de plasbuis een oplossing zijn voor stressincontinentie. Het bandje en bijbehorende operatie zijn ook bekend als ‘male sling’ (mannen) en Tensionfree Vaginal Tape of TVT-O (vrouwen). Hierdoor wordt de plasbuis beter afgesloten.
  • De bulkinjectie is een ingreep waarbij een soort van gelei wordt ingespoten die de plasbuis beter afsluit. Zodra het mogelijk is om normaal te plassen mag iemand het ziekenhuis weer verlaten.
  • Bij vrouwen is het mogelijk om de blaasuitgang en de plasbuis op te hangen aan de achterkant van het schaambeen. Deze ingreep wordt colsuspensie operatie genoemd. De druk op de blaas wordt hierdoor minder groot. De operatie kan worden uitgevoerd via de buikholte of via de vagina en na de ingreep is het noodzakelijk om tenminste 2 tot 8 dagen in het ziekenhuis te verblijven.
  • Een ProAct ballon is een behandeling voor mannen. Hierbij wordt aan elke kant van de urinebuis een ballon geplaatst die als het ware de blaasuitgang dichtdruk. De ballon komt op de plaats waar de prostaat zit of heeft gezeten.
  • Bij mannen kan in sommige gevallen ook een kunstsluitspier worden geplaatst. Deze behandeling heet Ams. De kunstsluitspier wordt bediend middels een pompje in de balzak.

Incontinentiemateriaal bij stressincontinentie

Als stressincontinentie niet vanzelf overgaat en het niet mogelijk is om ongewild urineverlies op een andere manier te behandelen, kan een arts of specialist adviseren om incontinentiemateriaal te gaan dragen. Betrouwbaar incontinentiemateriaal beschermt tegen ongewild urineverlies en laat geen nare geurtjes door. Er is incontinentiemateriaal voor verschillende vormen van incontinentie en mate van urineverlies. Ook zijn er producten beschikbaar voor zowel vrouwen als mannen. De incontinentieproducten van Abena zijn bovendien voorzien van een maximaal ademende AirPlus folie, die beschermt tegen urine en tegelijkertijd zorgt dat de huid voldoende kan ademen. Hierdoor wordt de kans op incontinentie geassocieerde huidproblemen (IAD) tot een minimum beperkt.