Omgaan met incontinentie

Omgaan met incontinentie in de praktijk

Urineverlies of verlies van ontlasting komt vaak voor bij mensen met dementie. Door geheugenverlies vergeten zij bijvoorbeeld naar het toilet te gaan. Of ze kunnen het toilet niet meer vinden. Dit kan als belastend ervaren worden. Toch ligt de focus bij zorgverleners meestal niet op dit aspect van dementie. Ook vragen ouderen zélf meestal geen aandacht voor hun incontinentieproblemen. Vaak doen ze het af als iets wat nu eenmaal bij de ouderdom hoort. Of zij denken dat er toch niets aan te doen is of schamen zich te erg om het probleem kenbaar te maken. Dat is onterecht. Er zijn wel degelijk mogelijkheden om onnodig verlies van urine en/of ontlasting te voorkomen. Hoe? Dat begint bij het achterhalen van de oorzaak van incontinentie.

Inhoudsopgave

klok-dementie

Herken de oorzaak van incontinentie

hulp-bij-dementie-incontinentie

Raadpleeg op tijd een specialist

niet-te-veel-drinken-dementie

Drink niet teveel vlak voor het slapen gaan

Oorzaken van incontinentie bij dementie

Er zijn verschillende oorzaken te noemen voor incontinentie bij dementie. De vier grootste factoren die ongewenst urine- of ontlastingsverlies kunnen beïnvloeden, worden hieronder besproken. Wanneer de oorzaak bekend is, kun je in veel gevallen incontinentie voorkomen. Indien het niet voorkomen kan worden, zorg dan voor het juiste incontinentiemateriaal. Een passende oplossing kan de kwaliteit van leven bevorderen.

1. Afname van mobiliteit

dementie-inco denkvermogen neemt af

Naarmate de dementie vordert, kan het zijn dat je naaste minder mobiel wordt. De afname van mobiliteit is een van de belangrijkste oorzaken van incontinentie bij dementie. Functionele incontinentie ontstaat wanneer iemand niet op tijd bij het toilet kan komen en komt vaak voor bij mensen met dementie.

Medicatie, desoriëntatie, geestelijke, lichamelijke of visuele beperkingen, lastige kleding een lange afstand tot het toilet of obstakels op de weg naar het toilet zijn factoren die functionele incontinentie veroorzaken. Het is belangrijk om te weten dat functionele incontinentie in veel gevallen verholpen kan worden.

Ook het gebruik van een rolstoel, moeite bij het opstaan, het verplaatsen van de ene naar de andere ruimte en de conditie van iemand met dementie kan van invloed zijn op ongewenst verlies van urine en/of ontlasting.

Herken de oorzaak

Er is een verband tussen het gaan wonen in een verpleeghuis en incontinentie. Dat heeft onder andere te maken met de afname van mobiliteit van mensen met dementie in een nieuwe omgeving. Mensen weten de weg naar het toilet niet (meer) te vinden of raken gedesoriënteerd. Belangrijk is om de oorzaak van incontinentie te herkennen. Dat begint al bij een eerste keer ongewenst urine en/of ontlastingsverlies. Alleen wanneer je de oorzaak weet, kun je de juiste hulp(middelen) inschakelen.

dementie-abena-hulp-verzorging-400x174

Horizontale as: afname zelfstandigheid, verticale as: percentage urine- (geel), functionele- (lichtblauw) en dubbele incontinentie (donkerblauw) 

Ons adviesteam staat voor je klaar

Vera en Miranda helpen je graag en voorzien je van advies op maat.

2. Afname denkvermogen

afname-denkvermogen-dementie

Dementie zorgt ervoor dat de verwerking van informatie in de hersenen is verstoord. Daardoor gaat iemand geestelijk achteruit. Dat zorgt ervoor dat iemand minder controle heeft over zijn of haar dagelijkse handelingen. Zeker in een nieuwe of onbekende omgeving kan het voor mensen met dementie lastig zijn om het toilet te vinden. Ook de herkenning van het gevoel naar het toilet te moeten, verdwijnt. Mensen met dementie nemen daardoor vaak geen initiatief om naar het toilet te gaan en hebben hier hulp bij nodig. Het onvermogen om alledaagse dingen uit te voeren, brengt ook stress met zich mee. Dat kan leiden tot boosheid of agressiviteit.

3. Bijkomende ziektes en/of complicaties

ziektes-dementie

Enkele aandoeningen die veel voorkomen bij mensen met dementie hebben op incontinentie. Dat zijn:

Diabetes

COPD en astma

Een beroerte

Botbreuken

Reuma

Hartfalen

Ziekte van Parkinson

Depressie

Ernstige obstipatie

Slaapapneu

Delier

 

Tip: in het boekje ‘Toiletgang bij dementie’ vind je een handig overzicht van de invloed van aandoeningen op incontinentie. Bestel het boekje hier.

Urineweginfectie (blaasontsteking) bij dementie

Een veelvoorkomende aandoening bij ouderen en mensen met dementie is blaasontsteking. Mensen praten niet graag over ‘pijn bij het plassen’ of begrijpen niet dat er iets aan de hand is en melden dit niet. Pas als de pijn zo erg wordt dat mensen ander gedrag vertonen, merk je als mantelzorger of zorgprofessional dat er iets mis is en ga je op onderzoek uit.

Het is belangrijk om een blaasontsteking te herkennen om erger te voorkomen. Neem in dat geval contact op met een huisarts.

Neem in deze gevallen altijd contact op met een (huis)arts:

continu aandrang

pijn buik

continu incontinent

verandering regelmaat urineverlies

bloed in urine
of feces

aanwijzingen urineweginfectie

plotselinge dubbele incontinentie

 

4. De invloed van medicijnen

medicijnen-dementie

Een normale werking van de blaas, darm en sluitspieren zorgt ervoor dat we urine en ontlasting kunnen ophouden totdat we bij het toilet zijn aangekomen. Medicijngebruik kan hier effect op hebben en ongewenst verlies van urine en/of ontlasting veroorzaken. Deze medicijnen kunnen voor een verminderde werking van de blaas en darmen zorgen:

Antidepressiva

Antiparkinsonmiddelen

Bloeddrukmiddelen

Middelen tegen staar

Anti-jeukmiddelen

Antipsychotica

Morfine

 

Ook zijn er medicijnen die er mogelijk voor zorgen dat men niet meer tijdig bij het toilet kan komen zoals slaapmiddelen, plaspillen en morfine. Houd hiermee rekening bij het gebruik van deze medicijnen en vraag de huisarts om advies als het gaat om de invloed van medicijnen op toiletgang.

 

 

Mensen met dementie wonen steeds langer thuis. Pas als het echt niet meer gaat, worden ze opgenomen in een verpleeghuis. Tachtig tot negentig procent vertoont op dat moment probleemgedrag zoals agressie, angst, onrust, beweeg- of roepdrang. Soms is dat gedrag te verklaren door een ontsteking of ziekte, maar meestal weten zorgprofessionals niet waar het vandaan komt. Ook de cliënten zijn niet meer in staat om te vertellen waarom ze stress ervaren. Deze cliënten krijgen vaak medicijnen voorgeschreven, meestal antipsychotica en kalmeringsmiddelen. Deze medicijnen kunnen bijwerkingen hebben waardoor mensen problemen bij toiletgang ervaren.

Bestel een gratis proefpakket

Weet je niet welk product je nodig hebt? Zoek het juiste incontinentieproduct van Abena en bestel een gratis proefpakket.

Zo lang mogelijk zelfstandig naar het toilet met een gezonde leefstijl

Naast de genoemde oorzaken is het belangrijk om te noemen dat een gezonde levensstijl effect heeft op toiletgang. Zo heeft teveel cafeïne of alcohol en slechte voeding een negatieve invloed. Maar ook stress en overgewicht kunnen ervoor zorgen dat iemand incontinent wordt. Lichaamsbeweging is belangrijk. Iemand die fit is, kan dingen langer zelfstandig blijven doen.

Eten en drinken bij dementie

Veel mensen met dementie vallen af. Eten en drinken gaat niet meer zoals voorheen. Men vergeet soms te eten, of eet continue hetzelfde waardoor er een tekort aan voedingsstoffen ontstaat. Een verkeerd eetpatroon of te veel of te weinig drinken heeft consequenties voor de toiletgang. Denk aan obstipatie, huidproblemen of nachtelijke avonturen.

Heb jij zicht op het leefpatroon van je naaste?

Aanbevolen producten

Gerelateerde artikelen

dementie en incontinentie

Menswaardige zorg bij dementie

Lees meer
huidverzorging bij dementie

Huidverzorging bij dementie

Lees meer
bij dementie naar het toilet

Toiletgang bij dementie

Lees meer

Ons kenniscentrum

Bij Abena bieden we de professionele hulp bij jouw dagelijkse verzorging en bescherming. In ons kenniscentrum lees je alles over de oorzaken en oplossingen bij incontinentie, krijg je tips voor de juiste huidverzorging en lees je alles over het beschermen tegen infecties.