Wat is urineretentie?
Urineretentie: alles over de behandeling en de symptomen
- Roald vizien
- Bijgewerkt op 27 augustus 2026
Urineretentie: alles over de behandeling en de symptomen
Het niet spontaan kunnen plassen bij een volle blaas of wanneer je niet in staat bent om je blaas helemaal te legen, wordt urineretentie genoemd. Urineretentie kan plots optreden, dit heet acute urineretentie of zich langzaam ontwikkelen (een chronische vorm). Urineretentie kan zowel bij mannen als bij vrouwen voorkomen.
Inhoudsopgave
Wat is urineretentie en een retentieblaas?
Urineretentie betekent letterlijk het achterblijven van urine in de blaas. Wanneer u niet goed kunt plassen of de blaas zich tijdens het toiletbezoek niet volledig leegt, blijft er een zogeheten residu (resturine) achter. Wanneer dit structureel gebeurt en de blaas continu te vol blijft, spreken we van een retentieblaas.
Hoewel plasproblemen vaak worden geassocieerd met prostaatklachten bij mannen, komt urineretentie ook geregeld voor bij vrouwen. Het kan zich uiten in een gevoel dat de blaas nooit helemaal leeg is, een zwakke of onderbroken urinestraal, of ongewild urineverlies door een overvolle blaas (overloopincontinentie). Omdat achterblijvende urine een broedplaats vormt voor bacteriën en de blaaswand kan overrekken, is het belangrijk om de signalen van een retentieblaas tijdig te herkennen en te laten onderzoeken.
Oorzaken van urineretentie
Urineretentie bestaat in twee vormen. Als er sprake is van een blokkade, zoals nierstenen, kan de urine niet vrij door je urineweg stromen. Dit noemen we obstructieve urineretentie. Is er geen blokkade, maar heb je bijvoorbeeld een zwakke blaasspier of zenuwproblemen? Dan spreken we van niet-obstructieve urineretentie.
Oorzaken niet-obstructieve urineretentie:
- vaginale verzakkingen of een verzakking van de blaas, het rectum of de baarmoeder;
- een herseninfarct (CVA);
- een dwarslaesie;
- vernauwing van de urinebuis, bijvoorbeeld na een vroegere operatie of ontsteking;
- letsel of trauma aan het bekken;
- aangetaste spier- of zenuwfunctie door bijvoorbeeld medicatie of narcose;
- blaasschade door diabetes;
- problemen ter hoogte van het zenuwstelsel, bijvoorbeeld een hernia, ruggenmergletsel of MS (Multiple Sclerose).
Oorzaken obstructieve urineretentie:
- tumoren;
- nierstenen of blaasstenen;
- een goedaardige of kwaadaardige vergrote prostaat bij mannen (BPH).
De risicofactoren
Op de vraag of er risicofactoren zijn die de kans op urineretentie vergroten, is het antwoord ja. Urineretentie kent onder andere de volgende risicofactoren:
- bij het verwijderen van een katheter;
- bijwerkingen van geneesmiddelen die inwerken op het zenuwstelsel;
- reactie na een operatie;
- bloeding in de blaas;
- pijn in het bekken;
- wanneer je in korte tijd veel (alcohol) drinkt. Vooral wanneer er sprake is van een prostaatobstructie;
- onbeweeglijkheid na een operatie;
- een herseninfarct (CVA);
- een dwarslaesie;
- obstipatie;
- blaasschade door diabetes.
Wat zijn de symptomen van urineretentie?
Qua symptomen maken we onderscheid tussen acute urineretentie en chronische urineretentie. Acute urineretentie betekent dat je plotseling niet meer kunt plassen en er pijn ontstaat, omdat de blaaswand uitgerekt wordt. Bij chronische urineretentie wordt de blaas gedurende langere tijd niet volledig leeg geplast, omdat de blaasspier niet sterk genoeg is. De hoeveelheid urine die dan in de blaas achterblijft, wordt steeds groter. Chronische urineretentie is over het algemeen niet pijnlijk, omdat de vulling van de blaas langzaam gaat.
Symptomen acute urineretentie:
- buikpijn;
- een pijnlijke aandrang om te plassen, zonder dat dit lukt.
Symptomen chronische urineretentie:
- plassen komt moeilijk op gang;
- de aandrang om te plassen keert telkens terug;
- een opgezette buik, een gevoel van druk;
- een zwakke urinestraal die tussendoor soms stopt en druppelend eindigt;
- je verliest gedurende de dag kleine beetjes urine;
- vaak moeten plassen en ’s nachts ook meer dan twee keer wakker worden om te moeten plassen;
- niet in staat zijn om te voelen wanneer de blaas vol is.
Bij chronische urineretentie loopt de blaas langzaam vol. De blaas kan zelfs zo vol lopen, dat deze overloopt. Dan verlies je urine zonder dat de blaas geledigd wordt. Dit noemen we ook wel overloopincontinentie. Overloopincontinentie bij een retentieblaas uit zich vaak in een druppelincontinentie. De druk in de blaas stijgt met als gevolg dat de blaas overloopt.
Lees ook: Hoe werkt de blaas?
De behandeling van urineretentie
Er zijn verschillende behandelingen van urineretentie mogelijk. Hierin maken we onderscheid tussen acute en chronische urineretentie.
Behandeling van acute urineretentie
Is er sprake van acute urineretentie? Dan is het belangrijk om de urine zo snel mogelijk weg te laten stromen, omdat je anders kans hebt op schade aan je nieren. De acute klachten verminderen meteen wanneer er een katheter geplaatst wordt. Een katheter zorgt ervoor dat er afvoer van urine plaatsvindt. De beste oplossing is om de katheter via de plasbuis in te brengen. Is dit niet mogelijk? Dan moet er een slangetje via de buikwand in de blaas ingebracht worden.
Eventueel verder onderzoek moet uitwijzen wat de oorzaak is van de acute urineretentie of er gevolgen zijn en of verdere behandeling nodig is.
Behandeling van chronische urineretentie
De behandeling van chronische urineretentie is afhankelijk van de oorzaak. Mogelijke behandelingen zijn:
- Voor het plassen is het van belang om goed rechtop te zitten, omdat de plasbuis zich dan in een verticale positie bevindt. Voor ontlasting is het juist belangrijk om wat onderuit te zitten, omdat het rectum en de anus zich dan in een verticale positie bevinden. Een incontinentieverpleegkundige of bekkenfysiotherapeut kunnen je hier een goed advies over geven.
- Met behulp van zelfkatheterisatie zorg je ervoor dat de urine die in de blaas is achtergebleven, na het plassen afgevoerd wordt. De instructie om dit te doen, krijg je van een verpleegkundige of specialist.
- Met behulp van bekkenfysiotherapie leer je de spieren van je bekkenbodem beter te gebruiken, zodat je bekkenbodemspieren beter hun werk kunnen doen. Leer hier ook hoe je zelf bekkenbodemoefeningen kunt uitvoeren voor vrouwen. Kijk voor mannen hier.
- PTNS is een vorm van neurostimulatie. Bij PTNS worden met een dun naaldje stroomimpulsen gegeven aan de lange beenzenuw in het onderbeen, net boven de binnenkant van het enkelgewricht. Via prikkeling van de onderbeenzenuw wordt ook de derde heiligbeenzenuw geprikkeld met hetzelfde effect voor de blaas. Dit heeft een ontspannende werking op de blaasspier. Bij deze behandeling word je één keer per week een half uur behandeld, 12 weken lang. Dit is een behandeling van urineretentie die alleen plaatsvindt op de polikliniek Urologie als de specialist deze behandeling adviseert.
Ons adviesteam staat voor je klaar
Onze zorgadviseurs Miranda en Iris helpen je graag en voorzien je van advies op maat.
Incontinentiemateriaal bij urineretentie
Mensen met chronische urineretentie kunnen gedurende de dag kleine beetjes urine verliezen. Het juiste incontinentiemateriaal beschermt je tegen ongewild urineverlies en zorgt ervoor dat nare geurtjes tegengegaan worden. Welk incontinentiemateriaal in jouw situatie het beste is, is afhankelijk van de mate van urineverlies. Op zoek naar een persoonlijk advies? Neem dan contact op met de huisarts, de apotheek of met het adviesteam van Abena. Je kunt ook altijd een gratis proefpakket aanvragen om te ervaren wat incontinentiemateriaal voor je kan betekenen. Vraag het hieronder aan!
Bestel een proefpakket
Weet je niet welk product je nodig hebt? Zoek het juiste incontinentieproduct van Abena en bestel een proefpakket.
Lees ook:
Veelgestelde vragen
Bekijk alle vragenUrineretentie betekent dat urine wordt vastgehouden in de blaas en niet goed kan worden uitgeplast. Hierdoor hoopt urine zich op in de blaas. Bij urineretentie kan iemand helemaal niet meer plassen, maar het kan ook voorkomen dat iemand slechts kleine hoeveelheden urine plast.
Er zijn geen exacte cijfers bekend over hoe vaak urineretentie voorkomt. Wel is bekend dat urineretentie vaker voorkomt bij mannen dan bij vrouwen. Dit komt vooral doordat een vergrote prostaat de urineafvoer kan belemmeren.
Er is sprake van urineretentie wanneer de blaas niet volledig geleegd kan worden. Bij acute urineretentie kun je plotseling helemaal niet meer plassen. Dit gaat vaak gepaard met pijn door een snel uitzettende blaas. Bij chronische urineretentie blijft er gedurende langere tijd urine achter in de blaas, doordat de blaasspier onvoldoende kracht heeft om de blaas volledig leeg te maken.
Bij urineretentie is het belangrijk om de oorzaak te laten onderzoeken door een (huis)arts. Bij acute urineretentie kan een katheter worden geplaatst om de opgehoopte urine uit de blaas te laten stromen. Bij chronische urineretentie zijn er verschillende behandelingen mogelijk.
Chronische urineretentie betekent dat je je blaas niet spontaan kunt legen of dat er na het plassen steeds urine in de blaas achterblijft. Hierdoor wordt de blaas niet volledig geleegd. Chronische urineretentie ontstaat meestal doordat de blaasspier onvoldoende kracht heeft of doordat de afvoer van urine wordt belemmerd.
Aanbevolen producten
-
InleggersABENA San
Vanaf: €6,00 Product bekijken Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina -
15% korting op jouw eerste bestelling
Ja, dat wil ikSchrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang direct een kortingscode.
-
InleggersABENA Light
Vanaf: €3,49 Product bekijken Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina -
InleggersABENA Let inlegverbanden
Vanaf: €10,29 Product bekijken Dit product heeft meerdere variaties. Deze optie kan gekozen worden op de productpagina
Ons kenniscentrum
Bij ABENA bieden we professionele hulp bij jouw dagelijkse verzorging en bescherming. In ons kenniscentrum lees je alles over de oorzaken en oplossingen bij incontinentie, krijg je tips voor de juiste huidverzorging en persoonlijke hygiëne.
