Stress en schaamte bij incontinentie

De impact van ongewild urineverlies

Veel mensen ervaren stress, schaamte en andere psychosociale problemen als gevolg van incontinentie. De problemen komen bovenop de fysieke klachten die mensen met ongewild urineverlies ervaren. Voor mensen met fecale incontinentie oftewel ongewild ontlastingsverlies zijn de gevoelens van schaamte en stress vaak zelfs nog groter.

Inhoud:

Mensen met incontinentie vinden het vaak moeilijk om over hun problemen te praten. Ze houden incontinentie het liefst verborgen voor vrienden, familie en soms zelfs voor hun eigen partner. Ook durven ze er in veel gevallen niet mee naar de huisarts te stappen. Het gevolg is dat mensen langer dan nodig met incontinentie blijven rondlopen en mogelijk in een sociaal isolement terechtkomen. Ze stoppen met sporten, hebben minder vaak seks of komen soms zelfs helemaal niet meer buiten de deur.

De impact van ongewild urineverlies

De impact van incontinentie

Onderzoek van Abena* bevestigt de grote impact van incontinentie op het dagelijks leven van mensen met ongewild urineverlies. De resultaten laten onder meer zien dat veel mensen met incontinentie minder zelfvertrouwen ervaren (30%), moeite hebben om over het probleem te praten (49%) en noodgedwongen stoppen met het uitoefenen van hobby’s (26%). Vanwege de grote impact van incontinentie komen eenzaamheid, stress en depressies voor bij mensen met ongewild verlies van urine of ontlasting. Volgens wetenschappelijk onderzoek speelt vooral de angst om geroken te worden en de schaamte die hiermee gepaard gaat een belangrijke rol. Praktische problemen zoals het steeds moeten verschonen van het incontinentiemateriaal, klachten over de kwaliteit van de absorberende producten en incontinentiegeassocieerde huidproblemen versterken deze gevoelens. Bovendien kan incontinentie de seksualiteit van mannen en vrouwen negatief beïnvloeden door pijn tijdens het vrijen en een verminderd libido. Ook blijkt er een verband te zijn tussen de ernst van de klachten en de psychosociale problemen die mensen ervaren.

Vanwege de grote impact van incontinentie komen eenzaamheid, stress en depressies voor bij mensen met ongewild verlies van urine of ontlasting.

Oplossingen incontinentie

Wat veel mensen helaas niet weten, is dat er in de meeste gevallen iets gedaan kan worden aan incontinentie. Bekkenbodemfysiotherapie, medicijnen en operaties kunnen helpen om ongewild urineverlies terug te dringen of soms zelfs helemaal te verhelpen. Maar zelfs als een behandeling voor incontinentie niet mogelijk is, zijn er oplossingen die een normaal en actief leven met incontinentie prima mogelijk maken. Absorberende hulpmiddelen zoals onderleggers voor nachtelijk gebruik en incontinentiemateriaal kunnen het leven met incontinentie een stuk dragelijker maken. Betrouwbaar incontinentiemateriaal voorkomt lekkages, voelt zacht aan, voorkomt huidproblemen en houdt nare geurtjes tegen. Niemand ziet dat iemand incontinentiemateriaal draagt. Een (huis)arts of specialist kan een indicatie geven voor incontinentiemateriaal die recht geeft op een vergoeding van de zorgverzekeraar.

Stress als oorzaak van incontinentie

Hoewel de naam misschien anders doet vermoeden, heeft stressincontinentie niets te maken met mentale stress. Stressincontinentie ontstaat door druk van lichamelijke inspanningen op de blaas. Normaal gesproken wordt de druk die ontstaat opgevangen door de bekkenbodemspieren, maar bij een verzwakking of beschadiging van deze spieren kan ongewild urineverlies optreden. Vooral bij zwangere vrouwen, na een bevalling en bij vrouwen in de overgang komt stressincontinentie regelmatig voor. Volgens onderzoek gaat het zelfs om 3 op de 4 vrouwen. Daarmee is stressincontinentie de meest voorkomende vorm van ongewild urineverlies. Hoewel stressincontinentie niets met mentale stress te maken heeft, is er wel degelijk een oorzakelijk verband tussen stress en schaamte en incontinentie. Stress kan onder meer zorgen voor verstoort toiletgedrag. Bijvoorbeeld wanneer mensen al bij de minste aandrang naar een toilet gaan. Tot soms wel tien of twintig keer per dag. Dit kan op den duur tot een verzwakte blaas leiden, met ongewild urineverlies als mogelijk gevolg. Door stress tegen te gaan (o.a. meditatie en ademhalingsoefeningen) en de blaas te trainen kan het plasgedrag succesvol worden aangepast.

Incontinentie bij mannen en ongewild ontlastingsverlies

Veel mensen denken onterecht dat incontinentie een typisch vrouwenprobleem is of alleen voorkomt bij mensen op latere leeftijd. Hoewel het klopt dat incontinentie vaker voorkomt bij vrouwen en ouderen heeft naar schatting 1 op de 4 mannen wel eens last van een vorm van ongewild urineverlies. Door het stigma dat er op incontinentie rust, duurt het bij mannen vaak langer voor zij hulp zoeken voor het probleem. Uit schaamte durven zij de klachten vaak niet met hun eigen huisarts te bespreken. Amerikaans onderzoek laat zien dat mannen gemiddeld zelfs wel vier jaar wachten voordat zij een arts of specialist bezoeken. In plaats daarvan dragen ze meerdere onderbroeken over elkaar, maandverband van hun vrouw of andere lapmiddeltjes. Het gevolg is dat de kans op lekkages alleen maar groter wordt en dat er geen permanente oplossing komt voor het probleem. Dit terwijl er verschillende goede (tijdelijke) oplossingen zijn voor incontinentie.

Tips bij stress en schaamte door incontinentie

  • Voor (huis)artsen, bekkenbodemfysiotherapeuten en verpleegkundigen is incontinentie de normaalste zaak van de wereld. Bovendien hebben zij een beroepsgeheim, waardoor zij de medische gegevens van derden niet openbaar mogen maken. Vaak lucht het bovendien op om de problemen bespreekbaar te maken.
  • Door er met een arts of specialist over te praten, is een oplossing voor incontinentie al een grote stap dichterbij. In de meeste gevallen wordt gestart met bekkenbodemoefeningen, die vaak al binnen enkele weken resultaat opleveren. Ook kunnen zij medicijnen en incontinentiemateriaal voorschrijven of doorverwijzen naar de poli urologie voor aanvullend onderzoek en eventueel een operatie.
  • Maak het probleem bespreekbaar. Praten met kinderen, partner en eventueel vrienden of vriendinnen helpt om incontinentie een plaats te geven. Het zorgt voor begrip voor de nukken en grillen die men soms ervaart als gevolg van het ongemak van ongewild urineverlies. Gedeelde smart is halve smart.
  • Drink en eet gezond. Veel mensen met incontinentie gaan minder drinken uit angst voor ongelukjes. Deze aanpak werkt echter averechts. Door minder te drinken bestaat de kans dat de blaas geïrriteerd raakt, met verergering van de klachten als gevolg. Daarnaast is raadzaam om alcohol, cafeïne houdende dranken en scherp gekruid eten zoveel mogelijk te mijden.
  • Ga sporten, dans op fijne muziek of probeer yoga. Beweging zorgt voor ontspanning en helpt overgewicht tegen te gaan. Overgewicht en stress kunnen plasproblemen verergeren. Het gebruik van betrouwbaar incontinentiemateriaal helpt om lekkages en huidproblemen te voorkomen.

Betrouwbaar en discreet incontinentiemateriaal

Het gebruik van maandverband of inlegkruisjes bij incontinentie is om verschillende redenen geen goed idee. In tegenstelling tot incontinentiemateriaal is maandverband niet gemaakt om urine op te vangen. Dit vergroot de kans op lekkages, nare geurtjes en huidproblemen. Hetzelfde geldt voor andere huis-tuin-en-keukenmiddeltjes zoals meerdere onderbroeken over elkaar en lappen stof in de onderbroek. Daarnaast kan ook het gebruik van het verkeerde incontinentiemateriaal zorgen voor eerdergenoemde problemen. Een arts of continentieverpleegkundige kan advies geven welke soort incontinentiemateriaal het beste bij iemands situatie past. Mocht de stap naar een specialist toch te groot zijn, is het ook mogelijk om gratis en discreet proefpakketten te bestellen. Op die manier kan iemand zelf bepalen welk incontinentiemateriaal het beste geschikt is voor hem of haar. Let vooral goed op de maat en absorptiecapaciteit van de producten.