De betekenis van incontinentie

Wat is incontinentie

Incontinentie is het ongewild verlies van urine of ontlasting. Ook is het mogelijk dat mensen met incontinentie zowel urine als ontlasting verliezen. In dat geval is sprake van dubbele incontinentie. Incontinentie kan verschillende oorzaken hebben en er zijn diverse vormen van incontinentie.

Inhoud:

Het is normaal dat kinderen tot een bepaalde leeftijd in hun broek en in bed plassen. Dat is anders als het gebeurt bij oudere kinderen of volwassenen. Toch hebben ruim één miljoen Nederlanders hier vrijwel dagelijks mee te maken. Men spreekt van incontinentie als iemand minimaal twee keer per maand ongewild urine verliest. Door lichamelijke of cognitieve stoornissen werkt hun blaas of sluitspier van de anus niet naar behoren en ontstaat ongewild verlies van urine en/of ontlasting. Dit probleem wordt ook wel incontinentie genoemd. Naast het onderscheid tussen fecale incontinentie en urine-incontinentie zijn er verschillende soorten incontinentie. Wat de verschillende vormen van incontinentie met elkaar gemeen hebben, is dat er in de meeste gevallen iets aan kan worden gedaan. Op tijd een arts raadplegen is daarbij heel belangrijk.

Wat is incontinentie

Oorzaken en soorten incontinentie

Incontinentie kan verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende oorzaak van incontinentie is een verzwakking of beschadiging van de bekkenbodemspieren. Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van een zwangerschap of bevalling, hormonale veranderingen in de overgang of na een prostaatoperatie. Door een verzwakking van de bekkenbodemspieren bestaat de kans dat de druk op de blaas te groot wordt en iemand kleine beetje urine verliest. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens lichamelijke inspanningen zoals sporten, rennen of bukken. Incontinentie kan daarnaast worden veroorzaakt door onderliggende neurologische aandoeningen, prostaatproblemen en meer praktische problemen zoals een slechte bereikbaarheid van het toilet – bijvoorbeeld bij blindheid of een lichamelijke handicap.

Incontinentie komt voor bij vrouwen, mannen en kinderen. Van incontinentie is sprake als iemand minimaal twee keer per maand ongewild urine verliest.

Verschillende vormen van urine-incontinentie

Stressincontinentie of inspanningsincontinentie
Incontinentie bij lichamelijke inspanningen als gevolg van verzwakte bekkenbodemspieren wordt ook wel stressincontinentie of inspanningsincontinentie genoemd. Het is de meest voorkomende vorm van incontinentie.

Meer over stressincontinentie

Zwangerschapsincontinentie
In veel gevallen is een zwangerschap bij vrouwen de oorzaak van incontinentie. Als gevolg van hormonale veranderingen en de zwangere buik kunnen de bekkenbodemspieren de druk op de blaas niet meer ontvangen en bestaat de kans op incontinentie.

Meer over zwangerschapsincontinentie

Aandrangincontinentie of urge-incontinentie
Er is sprake van deze vorm van incontinentie wanneer iemand een sterke drang voelt om te plassen, maar niet in staat is om de urine op te houden tot bij het toilet. Vaak is deze vorm van incontinentie het gevolg van prostaatproblemen bij mannen of een zenuwaandoening.

Meer over aandrangincontinentie

Overloopincontinentie
Bij overloopincontinentie hebben mensen moeite met het legen van hun blaas. Daardoor bestaat de kans dat achtergebleven urine in de blaas letterlijk overstroomt. Zenuwaandoeningen en prostaatproblemen zijn de belangrijkste oorzaak van deze vorm van incontinentie.

Meer over overloopincontinentie

Functionele incontinentie
Functionele incontinentie is een vorm van incontinentie waarbij de blaas goed werkt, maar iemand door een psychologische of lichamelijke aandoening moeite heeft op tijd het toilet te bereiken. Functionele incontinentie komt onder andere voor bij mensen met oogproblemen en mensen die bedlegerig zijn.

Meer over functionele incontinentie

Reflexincontinentie of neurologische incontinentie
Reflexincontinentie of neurologische incontinentie is een verzamelnaam voor incontinentie die neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson en Multiple sclerose (MS) als oorzaak hebben.

Meer over neurologische incontinentie

Incontinentie bij kinderen

De meeste kinderen zijn zindelijk vanaf ongeveer drie- of vierjarige leeftijd. Er zijn echter ook kinderen die er langer over doen om zindelijk te worden of de rest van hun leven incontinent blijven. Dit laatste is met name het geval bij kinderen met een lichamelijke en/of geestelijke beperking. Andere oorzaken voor incontinentie bij kinderen zijn een verstoord plaspatroon en problemen met het aanspannen en ontspannen van de spieren rond de blaas. Kinderen kunnen door bekkenbodemfysiotherapie leren om zich bewust te worden van hun bekkenbodemspieren of blaastraining volgen om incontinentie te behandelen. Daarnaast zijn er in verschillende ziekenhuizen speciale plas- en poeppoli’s voor kinderen met incontinentie.

Incontinentie bij ouderen

Incontinentie wordt regelmatig gezien als een typisch probleem voor ouderen. Hoewel er ook veel jongere mensen zijn met incontinentie, klopt het dat incontinentie vaker voorkomt bij ouderen. Vrouwen in de overgang, mannen met prostaatproblemen en mensen cognitieve stoornissen zoals dementie hebben een verhoogde kans op incontinentie. Ook functionele incontinentie komt vaker voor bij oudere mensen die slecht te been zijn, leiden aan een oogaandoening of bepaalde medicijnen gebruiken. Het is een misverstand dat incontinentie hoort bij het ouder worden en dat er niets tegen te doen is. Hulp van (huis)arts of specialist kan helpen incontinentie te verhelpen of verminderen.

Incontinentie bij mannen

Naar schatting hebben ruim 300.000 mannen in Nederland te maken met incontinentie. Incontinentie komt vooral voor bij mannen boven de 65 jaar. Naarmate mannen ouder worden begint de prostaat te groeien. De kans bestaat dat de vergrote prostaat de blaas dichtknijpt, met als gevolg dat mannen steeds meer moeite krijgen met het ledigen van hun blaas. Hierdoor bestaat het risico op overstroming van de blaas oftewel overloopincontinentie. Bij operaties aan een vergrote prostaat of tumor rond de blaas is er bovendien een verhoogde kans op stressincontinentie doordat een deel van de sluitspier verwijderd wordt en de bekkenbodemspieren niet in staat zijn de druk op de blaas op te vangen.

Incontinentie bij vrouwen

Het grootste deel van de mensen met incontinentie is vrouw. Met name in de overgang en na een zwangerschap lopen vrouwen een vergrote kans op incontinentie. Vooral stressincontinentie komt in deze periode regelmatig voor. Dit heeft alles te maken met een veranderde hormoonspiegel tijdens deze periodes. De bekkenbodemspieren raken hierdoor verzwakt en zijn niet altijd in staat druk op de blaas op te vangen. Bijvoorbeeld als vrouwen moeten hoesten of gaan sporten. Door regelmatig bekkenbodemoefeningen te doen is het goed mogelijk om incontinentie bij vrouwen te behandelen. Bekkenbodemfysiotherapie kan vrouwen met incontinentie helpen om deze spieren bewust te gebruiken en sneller resultaat te boeken.

Behandeling incontinentie

Bekkenbodemoefeningen zijn genoemd als oplossing voor incontinentie. Daarnaast kan een (huis)arts of specialist medicijnen voorschrijven die die het ongewild samentrekken van de blaas verminderen en daarmee de klachten van incontinentie kunnen terugdringen. Dit geldt in het bijzonder voor neurogene incontinentie. Daarnaast is het mogelijk om middels zogenaamde plastraining incontinentie terug te dringen. Als al deze behandeling niet werken, is het bovendien in sommige gevallen mogelijk om incontinentie te behandelen met een operatie. Door bijvoorbeeld een bandje onder de plasbuis te plaatsen of neurostimulatie toe te passen kan incontinentie worden verholpen of tenminste worden verminderd. Maar zelfs in incontinentie niet kan worden verminderd, is het goed mogelijk om een normaal leven te leiden met incontinentie. Betrouwbaar incontinentiemateriaal beschermt tegen urineverlies en absorbeert nare geurtjes, waardoor niemand komt te weten wanneer sprake is van incontinentie.